Leiden draagt niet voor niets de bijnaam Sleutelstad. Het is een compacte universiteitsstad met meer rijksmonumenten dan welke andere Nederlandse stad ook (op Amsterdam na), een verleden vol Pilgrim Fathers en Rembrandt, en een binnenstad die in een halve dag te belopen is. In deze gids vind je leuke uitjes in Leiden voor een dagje cultuur, een lange lunch aan het water en een stadswandeling door de hofjes. Geen toeristische plattegrond, maar tips waar Leidenaren zelf naartoe gaan.

Cultuur en geschiedenis

Leiden is geboren uit geschiedenis. De stad ontstond rond een burcht op de samenvloeiing van de Oude en Nieuwe Rijn, beleefde de beruchte belegering van 1574 (waaraan de stad het 3 oktober-feest dankt) en gaf de eerste universiteit van Nederland (1575) een thuis. Voor wie geinteresseerd is in cultuur, hoef je nauwelijks afstand af te leggen. Bijna alle musea liggen binnen een straal van een kilometer rond de Pieterskerk.

Pieterskerk

De Pieterskerk aan het Pieterskerkhof is de oudste kerk van Leiden en de geestelijke thuisbasis van de Pilgrim Fathers, voordat zij in 1620 met de Mayflower naar Amerika vertrokken. Binnen vind je grafzerken van onder anderen John Robinson, hun voorganger, en het graf van Jan Steen. De kerk is geopend van dinsdag tot en met zondag, meestal van 11:00 tot 18:00, met regelmatig concerten en exposities. Toegang kost ongeveer 8 euro. Plan een uur tot anderhalf in voor een rustig bezoek.

Molenmuseum De Valk

Aan de rand van de binnenstad torent Molenmuseum De Valk boven de stad uit. Deze stellingmolen uit 1743 is nog in werkende staat. Je kunt de woonvertrekken van de molenaar bekijken (zeven verdiepingen) en helemaal naar boven klimmen voor het uitzicht over de Singels en de oude binnenstad. Bij gunstige wind draait de molen ook, dan voel je het hele bouwwerk meebewegen. Een onderschat museum, te combineren met een wandeling langs de Singels.

Wereldmuseum Leiden

Voor wie meer wil dan een uurtje rondkijken is Wereldmuseum Leiden (voorheen Museum Volkenkunde) een aanrader. De collectie spant zes continenten, met sterke afdelingen over Japan, Indonesie en Oceanie. Een halve dag ben je zo zoet. Aanrader: de Japanse zaal, met een complete theekamer en samurai-uitrustingen.

De andere musea

Leiden heeft nog veel meer: het Rijksmuseum van Oudheden (Egypte, Klassieke Wereld), Museum Boerhaave (wetenschapsgeschiedenis, prijswinnend), en natuurlijk Naturalis aan de rand van de binnenstad. Voor een eerste bezoek volstaat een keuze uit twee, anders raak je uitgekeken.

Eten en drinken in Leiden

De horeca van Leiden is geconcentreerd rond de Nieuwe Rijn, de Pieterskerk en de Beestenmarkt. Studentenstad betekent niet alleen bier en bitterballen, er staat ook een degelijke fine-dining-scene. Reken op een prijsniveau dat lager ligt dan Amsterdam, maar hoger dan de gemiddelde provinciestad.

Italiaans en mediterraan

Voor authentieke Italiaanse pasta en pizza zit je goed bij Pavarotti Leiden aan de Lange Mare, een familierestaurant dat al jaren een vaste waarde is. Voor pizza specifiek is De Pizzabakkers in de Herenstraat een goede gok, zeker als je met meer mensen komt. Wil je puur op koffie en gebak focussen, ga dan naar Gio Neapolitan Espresso voor een Napolitaanse ristretto die niet zou misstaan in een achterstraat van Napels.

Grand cafes aan het water

Op een zonnige dag is de wedloop om een terrasje aan de Nieuwe Rijn fel. Grand Cafe Einstein en Grand Cafe Pakhuis zijn allebei een veilige keuze voor een uitgebreide lunch of borrel. Heb je zin in iets cocktail-gerichter, dan is Bar Olaf een goede stop in de avond. The Bishop en Cafe de Gaper zijn klassiekers waar studenten en docenten elkaar tegenkomen.

Voor de fijnproever

FREDDY’S Leiden serveert seizoensgebonden gerechten in een intieme setting. Reserveren is verstandig, zeker in het weekend. Restaurant Bree33 aan de Breestraat is een goede tweede keuze voor een uitgebreid diner met wijnarrangement. Liefhebbers van pan-Aziatisch zitten bij Buddhas Leiden goed, met gerechten geinspireerd op Vietnamese, Thaise en Japanse keukens.

Lunch, koffie en zoetigheid

Voor de beste bagels in de stad ga je naar Better Bagels, een klein zaakje dat ’s middags vaak uitverkocht is. De Bruine Boon brandt zijn eigen koffie en is een prima werkplek voor een paar uur. Voor zoetekauwen sluit je de avond af bij De Bonbonnerie, een chocolaterie waar je ook aan een bar kunt zitten voor warme chocolademelk met truffels. Fromagerie Bon aan de Haarlemmerstraat is dan weer de plek voor kaas, charcuterie en goede wijn.

Wandelen door de stad

Leiden leent zich uitstekend voor een ongeplande wandeling. Het centrum is autoluw, de bruggen zijn pittoresk en je struikelt over de geveltjes met muurgedichten (er hangen er meer dan 110, een project van Tegenbeeld, sinds 1992). Loop in elk geval over de Rapenburg (een van de mooiste grachten van Nederland) en kijk op bij de Hortus Botanicus, waar je voor weinig een uur tussen de planten kunt doorbrengen.

De hofjesroute

Leiden telt zo’n 35 hofjes. Begin bij het Sint-Annahofje aan de Hooglandse Kerkgracht, loop via het Jeruzalemhof naar het bekende Eva van Hoogeveenhof en sluit af bij het Sionshofje. De meeste hofjes zijn op werkdagen overdag toegankelijk, mits je je rustig gedraagt (bewoners wonen er nog). Het Heilige Geest- of Arme-Wees- en Kinderhuis is een ander hoogtepunt: een groot hof met een eigen kerk.

De Burcht

Midden in de stad ligt De Burcht, een twaalfde-eeuwse motte (kunstmatige heuvel) met een ronde ringmuur eromheen. Een vijf-minuten-stop op weg ergens anders heen, met een knap uitzicht over de daken. Onder de Burcht ligt nu een bar (eveneens Burcht genoemd), in de zomer een populaire plek voor borrel.

Op het water

Wil je Leiden vanaf de gracht zien, dan kun je een rondvaart in Leiden boeken (een uur, met schipper die verhalen vertelt) of zelf een kano huren in Leiden. Twee tot drie uur kanoen door de grachten en de Singels is een aanrader voor een zonnige zomerdag. Voor wie liever het buitengebied in fietst is FietsverhuurLeiden.nl handig, je hebt zo de Kagerplassen en het strand van Katwijk binnen handbereik (15 km, ongeveer een uur fietsen).

Met kinderen

Leiden is verrassend kindvriendelijk. Naast Naturalis (officieel buiten de Singels, maar te voet bereikbaar in 15 minuten vanaf de Pieterskerk) zijn er een paar minder voor de hand liggende uitjes. De rondvaart is ook met kinderen leuk omdat de schipper meestal verhalen vertelt over de grachten. Bij Molenmuseum De Valk vinden kinderen het klimmen door de molen vaak spannend. In de zomer kun je met de kano via de Beestenmarkt zo de Witte Singel op, een rit van een uur is voor de meeste kinderen goed te doen.

Indoor opties bij regen

Bij slecht weer is Het Leids Virtuorium een verrassing voor wie van VR-gaming houdt. Voor oudere kinderen of een groep vrienden is Poolcafe The Church een goede uitvalsbasis: poolen, biertje, kletsen. Geen klassieker uitje, wel een goede uitvalsbasis voor een grijze middag.

Praktisch

Loop Leiden in jouw tempo

Wil je Leiden ontdekken zonder kaartje, papier of plannen? Loculy heeft stadswandelingen in Leiden die je op je telefoon volgt, met audio en achtergrondverhalen bij elk monument. Je bepaalt zelf het tempo, en de route stuurt je langs hofjes, muurgedichten en plekken die je in geen reisgids tegenkomt. Ideaal voor een vrije middag of als je vrienden uit Amsterdam op bezoek krijgt. Een wandeling duurt anderhalf tot drie uur, afhankelijk van hoe vaak je stopt voor een terras of een museum.

Veelgestelde vragen

Wat zijn de leukste uitjes in Leiden?

Een combinatie van de Pieterskerk, Molenmuseum De Valk, een rondvaart over de grachten en een lunch bij een grand cafe aan de Nieuwe Rijn (zoals Einstein of Pakhuis) geeft je een goede indruk van Leiden in een dag. Voor wie meer tijd heeft zijn ook het Wereldmuseum en de hofjesroute een aanrader.

Wat kun je doen in Leiden bij slecht weer?

Leiden heeft veel binnenactiviteiten: Wereldmuseum Leiden, Molenmuseum De Valk, het Rijksmuseum van Oudheden, Museum Boerhaave en Naturalis zijn allemaal te voet bereikbaar. Sluit af met een biertje bij Cafe Einstein of Pakhuis, of een potje poolen bij Poolcafe The Church.

Is Leiden een dagje uit waard?

Ja, zeker. De compacte binnenstad, de combinatie van musea, hofjes, grachten en een sterke horeca-scene maakt Leiden ideaal voor een dag op pad. Vanaf Amsterdam of Den Haag ben je er met de trein in een kwartier.

Waar parkeer je het beste in Leiden?

Parkeergarage Lammermarkt en Garenmarkt zijn de twee beste opties. Beide liggen onder de grond, op loopafstand van het centrum en zijn de hele dag bereikbaar. Op zaterdag vanaf 12:00 vaak vol, kom dan vroeger of pak de trein.

Welke wandeling in Leiden moet je doen?

De hofjesroute door het centrum (Sint-Annahofje, Jeruzalemhof, Eva van Hoogeveenhof) is een klassieker. Loculy biedt audiowandelingen die je langs hofjes, muurgedichten en Pilgrim Fathers-locaties leiden, in je eigen tempo en zonder vaste vertrektijd.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *