Haarlem is de stad die je in Amsterdam de hele tijd hoort aanbevelen door mensen die in Amsterdam wonen. Compact, mooi, met een levendige food-scene, een paar topmusea en een binnenstad waar je makkelijk een hele dag in zoekraakt. In deze gids vind je tips voor een Haarlem dagje uit, met cultuur in hartje stad, een wijnbar in de Gedempte Oude Gracht en een wandelroute langs de mooiste hoekjes. Reken op een stad die alles wat Amsterdam te bieden heeft op kleinere schaal aanbiedt, vaak met een prettiger sfeer.
Cultuur in hartje Haarlem
Haarlem heeft een dichtheid aan cultuur die uniek is voor een stad van 160.000 inwoners. Een Gouden Eeuw-stad, met Frans Hals als ster, een nationale held aan musea, en een binnenstad die nog grotendeels intact is. Het is een van de weinige Nederlandse steden waar je in een halve dag drie musea op niveau kunt doen, te voet.
Frans Hals Museum
Het Frans Hals Museum is verspreid over twee locaties: Hof (in het oude Oudemannenhuis aan de Groot Heiligland) en Hal (aan de Grote Markt, in het oude vleeshuis). Op locatie Hof hangt de befaamde collectie Frans Hals, met de groepsportretten waar hij beroemd om is (De Magere Compagnie, De Regenten van het Oudemannenhuis). Op Hal vind je moderne en hedendaagse kunst, met steeds wisselende tentoonstellingen. Een combiticket geeft toegang tot beide locaties. Reken op twee tot drie uur voor allebei.
Teylers Museum
Het oudste museum van Nederland (1784) is een tijdcapsule. Vitrines met mineralen, instrumenten van uitvinders zoals Volta, schilderijen, prenten van Rembrandt, alles in zalen die nog steeds als in de 18e eeuw zijn ingericht. Op een grauwe dinsdag is er bijna niemand en kun je in alle rust rondkijken. Het oorspronkelijke ovale Boekenzaal, met daarboven de Astronomisch Instrumentenkamer, is een van de meest karakteristieke museum-ruimtes van Nederland.
Sint-Bavokerk
De Grote of Sint-Bavokerk aan de Grote Markt is een van de mooiste laat-gotische kerken van Nederland. Mozart speelde hier op het Christian Muller-orgel toen hij 10 was, en sindsdien hebben Mendelssohn, Handel en Liszt eveneens dat orgel bespeeld. Voor een paar euro mag je naar binnen, en het is een goede plek om even uit de drukte van de Grote Markt te stappen. In de zomer zijn er regelmatig gratis orgelconcerten op dinsdagavond.
De Grote Markt
Hartje stad, met de Sint-Bavokerk, het stadhuis, de Vleeshal en een rij terrassen. Op zaterdag is hier de warenmarkt, met de groente, vis en bloemen. Op vrijdag is het een goede dag voor een rustig terras in de ochtendzon. Het stadhuis dateert uit de 14e eeuw (oudste deel) en is zelf een rijksmonument.
De Hallen en het Verwey Museum
Wie meer cultuur wil, kan terecht bij De Hallen Haarlem (moderne kunst, bij het Frans Hals Hal) en het Verwey Museum (over de stadsgeschiedenis). Beide aan het Verwulft, te voet vanaf de Grote Markt.
Wijnen en eten
De Haarlemse food-scene heeft de afgelopen vijf jaar een grote sprong gemaakt. Naast de klassiekers zoals Specktakel en Restaurant Mr&Mrs zijn er nu serieuze wijnbars, koffiebranderijen en internationale fine-dining-plekken. De prijs-kwaliteit-verhouding ligt onder die van Amsterdam, maar de keuken is even gevarieerd.
The Harlem Social Club
Aan de Gedempte Oude Gracht 34, op steenworp van de Grote Markt, zit The Harlem Social Club. Een wijnbar met een sterke selectie per glas, kleine borden om bij te eten en een bemensing die uitleg geeft zonder neerbuigend te worden. De sfeer zit tussen aperitivo-bar en bistro in, met een interieur dat past bij de naam (jaren ’20 New York, art deco-accenten). Doordeweeks vaak rustig, in het weekend vol. Geopend van woensdag tot zondag, meestal van 16:00 tot laat. De wijnselectie put uit Italie, Frankrijk en steeds vaker uit kleine Oostenrijkse en Duitse domeinen.
Klassiekers en hotspots
Voor traditionele Nederlandse gerechten op niveau is Restaurant Lambermon’s of De Lachende Javaan voor Indonesisch een gevestigde keuze. Voor lunch zit je goed bij Native of bij Bonjour aan de Gierstraat. Koffie haal je bij Native of bij Lust, op de Klein Heiligland. Voor pizza is & Da Vinci in de Damstraat een fijne keuze met een houtoven die je vanaf de straat al ziet branden.
De Gouden Straatjes
Tussen Grote Houtstraat en de Nieuwe Groenmarkt liggen de Gouden Straatjes, een wijkje vol onafhankelijke winkels, boetieks en lunchplekken. Veel kleine modemerken, woon-en-leef-winkels en gastronomische zaken. Een rondje van een uur is genoeg om de meeste straatjes te zien. Verkort de route niet, je mist anders het mooiste deel rond de Warmoesstraat. Voor wie van delicatessen houdt: Kaaspakhuis (de Spaarne) en Het Kookpunt (Klein Heiligland) zijn beide goede stops.
De brouwerijen
Haarlem heeft twee ambachtelijke brouwerijen die je kunt bezoeken: Jopen (in de oude Jacobskerk aan het Klokhuisplein) en Uiltje Brewing Co (in een industrieel pand iets buiten het centrum). Jopen is uniek vanwege de locatie alleen al: bier drinken in een 13e-eeuwse kerk.
Wandelen door de oude stad
Haarlem is een stad om te belopen. De binnenstad is grotendeels autoluw, de straten zijn intiem, en je struikelt over de hofjes. Een Haarlem dagje uit zonder wandeling is een gemiste kans.
De hofjesroute
Haarlem telt ongeveer 20 hofjes, sommige verstopt achter ogenschijnlijk gewone deuren. Het Hofje van Bakenes (vanaf 1395, het oudste van Nederland), het Proveniershof en het Frans Loenenhof zijn goed te bezoeken. Houd het rustig: er wonen mensen. Het Hofje van Loo aan de Barrevoetestraat heeft een prachtig poortje, en het Hofje van Staats (achter de Jansweg) is een verborgen pareltje.
Langs het Spaarne
Aan beide zijden van het Spaarne lopen kades die met de tijd steeds mooier worden. Vanaf de Gravinnesteeg, langs de Bakenessergracht, tot aan de Catharijnebrug ben je een uur kwijt aan een wandeling met telkens een ander uitzicht. Onderweg passeer je oude pakhuizen, hofjes en een aantal van de mooiste cafes van de stad (Cafe de Roemer, Cafe Stiels). Voor de fotografen onder ons: de Molen De Adriaan, een vervangen versie van een 17e-eeuwse molen die in 1932 afbrandde en in 2002 herbouwd is, biedt het iconische beeld van Haarlem.
De Haarlemmerhout
Voor wie de drukte even wil ontvluchten: de Haarlemmerhout is het oudste stadsbos van Nederland (sinds 1583). Op loopafstand van het centrum, met paden, terrassen en in de zomer een vergeten oase tussen de stadsdrukte. Te combineren met een bezoek aan het Provincijaal Bestuursgebouw of het ABC Architectuurcentrum.
Verder kuieren
Voor wie meer tijd heeft is het Burgwalkwartier, ten oosten van het Spaarne, een onontdekt stuk Haarlem. Smalle straten, lokale cafes en kleine ateliers. Of fiets naar het strand van Bloemendaal aan Zee (5 km, een halfuur fietsen door de duinen), waar de strandtenten in de zomer beach club-niveau bereiken.
Praktisch
- OV: Haarlem Centraal ligt op 10 minuten lopen van de Grote Markt. Vanaf Amsterdam ben je in 15 minuten met de Intercity, vanaf Leiden 25 minuten, vanaf Schiphol 20 minuten. Het station zelf is een rijksmonument uit 1908 (jugendstil).
- Parkeren: garage Cronje, Houtplein of Appelaarsteeg. Reken op 3 euro per uur. Op zondag betaald parkeren in heel het centrum.
- Beste dag: doordeweekse dagen zijn rustiger. Op zaterdag is er warenmarkt, dat is leuk maar druk. Zondag is het centrum levendig, veel restaurants open, maar minder winkels.
- Combinatie: ’s ochtends een museum, lunch in de Gouden Straatjes, middag wandelen langs het Spaarne, aperitivo bij The Harlem Social Club.
- Beste tijd van het jaar: april (Bloemencorso van Bollenstreek door Haarlem), mei tot september voor terrassen, december voor de kerstsfeer in de Gouden Straatjes.
- Museumkaart: alle grote musea (Frans Hals, Teylers, De Hallen) accepteren de Museumkaart. Op een dag met drie musea verdient die zich terug.
Ontdek Haarlem te voet
Haarlem is een stad die zich pas openbaart als je langzaam loopt. De gevels, de muurankers, de jaartallen in de stoepen, het zit allemaal in de details. Loculy heeft stadswandelingen in Haarlem die je langs deze details voeren, met audio en verhalen over Frans Hals, de hofjes en de Gouden Eeuw. Ideaal voor een vrije zaterdag, of als afsluiting na een lunch bij The Harlem Social Club. Een wandeling duurt anderhalf tot drie uur, in je eigen tempo, met genoeg pauzeplekken onderweg.
Veelgestelde vragen
Wat te doen in Haarlem op een dag?
Een goede combinatie is Frans Hals Museum of Teylers Museum in de ochtend, lunch in de Gouden Straatjes, middag wandelen langs het Spaarne of door de hofjes, en aperitivo bij The Harlem Social Club aan de Gedempte Oude Gracht. Sluit af met diner in het centrum of bij Jopen in de oude Jacobskerk.
Hoe kom je vanuit Amsterdam naar Haarlem?
Met de Intercity ben je in 15 minuten van Amsterdam Centraal naar Haarlem Centraal. Een Sprinter doet er 20 minuten over. Vanaf het station ben je in 10 minuten lopen op de Grote Markt. Per auto reken je op 30 minuten zonder file.
Welke wijnbar in Haarlem is leuk?
The Harlem Social Club aan de Gedempte Oude Gracht 34 is een goede plek voor een uitgebreide aperitivo of vroege avond. Geopend van woensdag tot zondag, met goede selectie wijnen per glas, kleine borden en een art-deco interieur.
Is Haarlem leuker dan Amsterdam?
Veel Amsterdammers vinden van wel. Haarlem is compacter, rustiger, heeft minder toeristen en biedt op kleinere schaal vergelijkbare cultuur, horeca en sfeer. Voor een dagje uit is Haarlem vaak aangenamer. Voor het uitgaansleven en het brede aanbod blijft Amsterdam onverslaanbaar.
Welke musea in Haarlem moet je bezoeken?
Het Frans Hals Museum (op twee locaties: Hof en Hal) en Teylers Museum (het oudste museum van Nederland) zijn de twee onmisbare musea. Plan voor elk een halve dag. De Hallen Haarlem is een goede aanvulling voor wie van moderne kunst houdt.