⠀⠀➜⠀Uitleg

Welkom bij je Loculy tour!

Wat leuk dat je op pad gaat om de verhalen van deze stad te ontdekken. We hopen dat je zult genieten van de verborgen verhalen, de verrassende weetjes en de levende herinneringen aan het verleden.

Zo werkt het:

📲  Swipe om naar de volgende of vorige locatie te gaan, of gebruik de pijltjes.
📍 Klik op de ‘Route’-knop op elke pagina voor een directe route in Google Maps.
🖼   Druk op een afbeelding om deze te kunnen inzoomen.

Mocht er iets onduidelijk zijn, dan kun je Wouter bellen op ‪+31 646142923‬.

Tijd om te beginnen. Veel plezier!

⠀⠀➜⠀Kaartje met de route

Manhattan aan de Maas

Hieronder vind je een kaart waarop we voor jou de beste route hebben uitgestippeld langs alle bestemmingen. Je kunt de kaart opslaan op je telefoon, er een screenshot van maken, of terug navigeren om ‘m te bekijken. Onderweg kom je twee opties tegen om de route in te korten als dat beter uitkomt.

Rotterdam Centraal

Een samenspel van historie, design en logistiek.

Rotterdam Centraal vormt één van de belangrijkste vervoersknooppunten van Nederland. Het huidige gebouw verving het oude stationsgebouw uit 1957 dat door de enorme groei van het aantal reizigers te klein en verouderd was geworden. Waar het vorige station een bescheiden uitstraling had, is het nieuwe ontwerp grootschalig en internationaal georiënteerd.
Het oude station.
De bouw van het nieuwe station duurde van 2008 tot 2014, en werd uitgevoerd door Team CS, een samenwerking van verschillende architectenbureaus.

De historie van deze plek is niet helemaal verdwenen; diverse elementen van het oude station zijn geïntegreerd in het nieuwe ontwerp. Zo zijn de letters "Centraal Station" en de oude stationsklok op de voorgevel behouden, en vind je de beelden van de 'Speculaasjes' terug op de perrons.
Enkele maanden voor de sloop van het oude gebouw waren deze woorden boven het gebouw te zien, gemaakt van de letters van het station.
De bouw was een technisch en logistiek hoogstandje, omdat het station tijdens de gehele transformatie volledig in gebruik bleef. Een van de grootste uitdagingen was het realiseren van de enorme overspanning van de hal zonder de reizigersstromen te blokkeren.

Op het dak bevindt zich één van de grootste (dak) zonnepaneel-velden van Europa, waarbij de panelen een schaduwspel op de vloer van de hal creëren.
De aanbouw van de aankomsthal.
  • Weetje
De architect van het oude gebouw, Sybold van Ravesteyn, wilde graag een kunstwerk van de beeldhouwer Henry Moore aanschaffen. Toen dit niet binnen het budget bleek te passen, heeft zijn medewerker J.H. Baas (die bouwkundig tekenaar was) twee kunstwerken ontworpen in dezelfde stijl: de ‘Speculaasjes’. De stenen kunstwerken stonden op het oude stationsgebouw, en zijn in het nieuwe station teruggeplaatst.

De vormen van Speculaasjes vind je overigens op meer plekken in het station terug! Onder andere in de zonnepanelen, waarvan de schaduwen grote speculazen op de grond laten zien. Je ziet het dak op de foto hieronder. Waar overigens ook duidelijk te zien is dat de punt van het dak naar het hart van het centrum wijst. Toeval? Uiteraard niet!

Hoofdfoto (bewerkt): Spoorjan, CC BY-SA 3.0. Foto oude station (bewerkt): Jan Geerling, CC BY-SA 4.0. Foto Traan laten: Wikimedia, public domain. Foto aanbouw: Henk Bezemer, CC BY-SA 3.0. Foto Speculaasje (bewerkt): Rijksdienst Cultureel Erfgoed, CC BY-SA 4.0. Luchtfoto: Google Maps, wereldbolweergave. Foto perron: Nanda Sluijsmans, CC BY-SA 2.0.

Groothandelsgebouw

Wederopbouw uit de puinhopen

Het Groothandelsgebouw geldt als een absoluut topstuk van de Rotterdamse wederopbouw. Na het verwoestende bombardement in 1940 was de noodzaak voor nieuwe bedrijfsruimte in de stad gigantisch. Dit gebouw werd specifiek ontworpen om de vele groothandelaren die hun panden hadden verloren een gezamenlijke, efficiënte werkplek te bieden.

Architect Maaskant liet zich voor dit ontwerp inspireren door de Merchandise Mart in Chicago, wat resulteerde in een voor Europese begrippen ongekende schaal.
Merchandise Mart in Chicago, gebouwd in 1930.
Het gebouw zou 220 meter lang, 85 meter breed en 43 meter hoog worden, met 120.000 m2 verdeeld over negen bouwlagen, en met drie binnenhoven. Ook kreeg het gebouw een weg van 1,5 kilometer die over drie niveaus door het gebouw slingert om de groothandelaren te bevoorraden.

Een grote uitdaging tijdens de bouw, die duurde van 1947 tot 1953, was de enorme schaarste aan bouwmaterialen vlak na de oorlog. Dit leidde tot het creatieve gebruik van gewapend beton in plaats van het toen bijna onverkrijgbare staal, wat het gebouw de robuuste, monumentale uitstraling geeft.
Het gebouw in aanbouw, 1950.
Toen het gebouw op 3 juni 1953 feestelijk werd geopend door koningin Juliana, was het het grootste gebouw van Nederland.

Tegenwoordig is het gebouw een 'stad in een stad', waar honderden creatieve bedrijven en startups zijn gevestigd. Op het dak werd in 2023 The Rooftop geopend, een locatie voor evenementen met op het dakterras horecagelegenheden, en verschillende ontmoetingsruimtes met uitzicht.
Het dak van het gebouw, een van de binnenhoven, en de binnenweg.
Hoewel er bijna geen groothandelaren meer zijn in het gebouw, worden de wegen nog altijd gebruikt voor bevoorrading (foto 1953).
  • Weetje
Om 75 jaar wederopbouw te vieren, werd er in 2016 een enorme trap aan het Groothandelsgebouw gebouwd. Ruim een maand lang konden bezoekers gratis via deze trap naar het dak van het gebouw lopen om van het uitzicht te genieten. Uiteindelijk zijn er 365.000 bezoekers over de trap gelopen!

Hoofdfoto (bewerkt): GraphyArchy, CC BY-SA 4.0. Merchandise Mart, foto bouw en foto binnenplaats 1953: alle Wikimedia, public domain. Foto’s dak, binnenplaats en trap (2016): alle Stadsarchief Rotterdam, CC-0. Luchtfoto: Stadsarchief Rotterdam, public domain.

Millenniumtoren

Een slim staaltje bouw

Aan het einde van de 20e eeuw was de grootschalige herontwikkeling aan het Weena bijna afgerond. Op een klein hoekje was er nog wat ruimte, en zou uiteindelijk de Millenniumtoren komen: een postmoderne toren van 131 meter hoog, geïnspireerd door de klassieke art-deco-wolkenkrabbers uit de VS. Het werd een multifunctionele toren waarin zowel een luxe hotel als moderne kantoorruimtes zouden worden ondergebracht.
Vanwege de trapsgewijze bekroning en de opvallende mast wordt het Empire State Building gezien als (een van de) inspiratiebron(nen) voor de Millenniumtoren.
De bouw, die plaatsvond tussen 1997 en 2000, was een uitdaging vanwege de zeer krappe bouwplaats in het drukke centrum. Maar dankzij een geavanceerd bouwsysteem waren er nauwelijks kranen nodig, en verliep de bouw ook nog eens bijzonder snel: de betonnen kern schoot elke vier dagen met een complete verdieping omhoog, ook mede dankzij de prefab BubbleDeck-vloeren.
De bouw van de toren, 1999.
Nog een uitdaging was het combineren van twee totaal verschillende functies in één structuur. De onderste vijftien verdiepingen werden gebouwd voor het Marriott Hotel, terwijl de bovenste verdiepingen werden gebouwd voor kantoren. Om deze delen gescheiden te houden, zijn er aparte liftkernen en entrees ontworpen. De toren telt maar liefst twaalf liften!
De Millennium-suite in het hotel.
De mast brengt de totale hoogte van de toren op 149 meter.
  • Weetje
De bouw van de toren verliep revolutionair snel, dankzij twee destijds innovatieve systemen: zelfklimmende bekisting, en het BubbleDeck systeem.

Bij zelfklimmende bekisting heft de constructie zichzelf hydraulisch op, waardoor de noodzaak voor een hijskraan sterk verminderd wordt. De constructie wordt bevestigd aan ankers die in het eerder gestorte beton zijn geplaatst.

Bij het BubbleDeck systeem worden er holle kunststof bollen in de kern van de vloer geplaatst, wat veel voordelen heeft: het is veel lichter, er is minder beton nodig, er zijn minder steunpilaren nodig, en de prefab-elementen verhogen de bouwsnelheid aanzienlijk.

Hoofdfoto (bewerkt): GraphyArchy, CC BY-SA 4.0. Foto Empire State en foto bouw toren: beide Wikimedia, public domain. Foto Millennium suite: Marriott Hotel. Foto toren in de verte (bijgesneden): Marcel Douwe Dekker, CC BY-SA 2.0. Toren vanuit de lucht (bijgesneden): Hans Splinter, CC BY-SA 2.0. Foto bekisting: A. Chudzynska, CC BY-SA 4.0. Foto BubbleDeck: WWWEngineer, CC BY-SA 4.0.

Calypso

Geometrisch vakwerk

Het wooncomplex Calypso is één van de meest kleurrijke en expressieve toevoegingen aan de Rotterdamse binnenstad. De torens vallen direct op door de gewaagde architectuur en de felle kleuren. Het complex met ruim 400 appartementen verving de oude Calypso-bioscoop, de oude Pauluskerk en het Holiday Inn-hotel.
De Pauluskerk en de Calypso-bioscoop in de jaren ’60, die hier net nieuw gebouwd waren.
De Calypso is ontworpen door de Britse architect Will Alsop. De complexe geometrie van het ontwerp was een behoorlijke uitdaging bij de realisatie. De constructie moest naadloos op elkaar aansluiten, terwijl de torens allesbehalve recht zijn. Daarnaast zijn geen twee woningen hetzelfde, en is de gekleurde toren volledig hellend. En dit alles op een zeer krappe locatie direct langs een drukke tramlijn en de Westersingel.
Naast de woningen zijn ook geen twee balkons hetzelfde.
De bouw duurde van 2009 tot 2013. De nieuwbouw was bedoeld om de levendigheid in dit deel van het centrum te vergroten, en dat is gelukt! Ondanks de initiële discussies over de felle kleuren en uitgesproken vormen, is de Calypso inmiddels uitgegroeid tot een geliefd icoon van Rotterdam.

Een ander bijzonder aspect is overigens de nieuwe Pauluskerk, die geïntegreerd is in het ontwerp. Deze behandelen we op de volgende pagina.
  • Weetje
De plek van de Calypso markeert ongeveer de brandgrens van de bombardementen in 1940. Op de kaart hieronder zie je de brandgrens in het geel, en de plek van de Calypso in het blauw. Aan de noordzijde van het gebouw vind je een ronde herdenkingssteen die de grens markeert.

Kom je hiernaast de onderstaande herdenkingslampjes tegen in de straten? Ook deze markeren de grens van het verwoeste gebied. Er liggen er ongeveer 1200 door Rotterdam, en ’s avonds gaan ze aan.

Hoofdfoto (bewerkt): GraphyArchy, CC BY-SA 4.0. Foto jaren ’60: Wikimedia, public domain. Witte toren close-up: FaceMePLS, CC BY-SA 2.0. Calypso vanaf onder gezien: Fred Romero, CC BY-SA 2.0. Foto witte torens: Zairon, CC BY-SA 4.0. Foto aanbouw: Jasper van Orden, CC BY-SA 2.0. Kaart brandgrens: Archieven.nl, public domain. Brandgrens lampjes: MatteoNL97, CC BY-SA 4.0 , en Rainer Knäpper, FAL 1.3.

Pauluskerk

Futuristisch en gewaagd

De nieuwe Pauluskerk is een opvallende verschijning aan de Mauritsweg. Deze is geïntegreerd in de Calypso, en ook ontworpen door de Britse Will Alsop. Het gebouw verving de oude, vervallen kerk uit de jaren zestig die op deze zelfde plek stond.
De oude Pauluskerk, 2004.
De bouw was technisch uitdagend; enerzijds omdat de kerk als een losstaand object in de plint van de woontorens moest worden gebouwd, anderzijds omdat de gevel uit honderden onregelmatige, koperkleurige panelen bestaat.

Zie je dat elke verbinding tussen twee schuine vlakken net een andere hoek heeft? Elk paneel moest heel precies worden ingemeten om de juiste, hoekige vorm te behouden, en waarbij alles perfect in elkaar paste.
Een zeer precieze constructie, met allemaal verschillende hoeken.
Ondanks de economische tegenwind opende de kerk in 2013 haar deuren, waarmee een unieke plek werd gecreëerd. Hier komen religie, maatschappelijke hulp en futuristische architectuur samen, en dat is best bijzonder!
Achter de karakteristieke voorkant loopt het gebouw door naar achteren.
  • Weetje
💎 Zoals gebruikelijk in Rotterdam, kreeg het gebouw al snel diverse bijnamen. Hoewel de dominee het graag “De Diamant” noemt, staan in de stad namen als “De Oliebol”, de “Blikkerende Bitterbal” en “De Koperen Ploert” bekend. 🤭

🔶 De gevel is bekleed met echt koper. Dit materiaal is gekozen vanwege de duurzaamheid, maar het betekent ook dat het gebouw door de jaren heen van kleur zal veranderen door oxidatie, van glanzend bruin naar een mattere, donkere tint.

❤️‍🩹 De Pauluskerk biedt hulp aan kwetsbare mensen: dak- en thuislozen, verslaafden, mensen zonder geldige verblijfsvergunning, en nog veel meer. Omdat de kerk zo’n diep gewortelde maatschappelijke functie vervult en de hulpverlening geen dag mocht stoppen, maakte de kerk tijdelijk gebruik van een noodgebouw toen de bouw in volle gang was.

Hoofdfoto (bewerkt): AgainErick, CC BY-SA 3.0. Foto oude Pauluskerk (bewerkt): Rijksdienst Cultureel Erfgoed, CC BY-SA 4.0. Foto van onderen gezien: Fred Romero, CC BY-SA 2.0. Foto met zijzicht (bewerkt): Guilhem Vellut, CC BY-SA 2.0. Foto materiaal: flickr.com, public domain.

Paradijskerk

De kerkbeelden die werden gered

De Paradijskerk is gebouwd tussen 1908 en 1910, en verving de kerk 'Het Paradijs'. Tot 1901 was deze oude kerk, die op twee andere locaties heeft gestaan, een schuilkerk (💡).

Vanwege stadsvernieuwing en de slechte staat van de oude kerk, werd besloten een nieuw gebouw te ontwerpen. Dit werd de nieuwe plek voor de kerk, destijds aan de rand van de stadsuitbreiding.
De kerk rond 1912.
De kerk kreeg een rijke neobarokke stijl, wat in die tijd een gedurfde en unieke keuze was naast de vele sobere neogotische kerken in Nederland.

Wat nog wel het meest bijzonder is, is het interieur; vrijwel de gehele 18e-eeuwse inrichting werd met zorg gedemonteerd en verhuisd van de oude kerk naar de nieuwe. Het integreren van de antieke objecten was zo gecompliceerd, dat er specialisten voor nodig waren, en zelfs aanpassingen aan het ontwerp van het gebouw.
Een luchtfoto uit 1925, waarop duidelijk te zien is dat dit destijds de grens van de bebouwing was. Bij locatie ‘Villa Dijkzigt’ zul je straks zien waarom hier niet verder gebouwd werd.
Bij de bombardementen in 1940 werd het centrum van de stad weggevaagd. De brandgrens was hier vlakbij, en als door een wonder bleef de Paradijskerk nagenoeg ongedeerd. De oude locatie van de kerk was volledig verwoest, en de meeste andere kerken ook. Dankzij de verhuizing in 1910 is het interieur van de Paradijskerk het oudste nog overgebleven kerkinterieur van Rotterdam.

Vandaag de dag wordt de kerk nog steeds gebruikt als kerk, en is het een historisch baken in een verder grotendeels modern stadsbeeld.
Het rampgebied na de bombardementen. In het midden zijn de torens van de Paradijskerk te zien, die net aan buiten het rampgebied stond.
  • Weetje
Na de hervorming in de 16e eeuw was het voor onder andere katholieken verboden om hun geloof in het openbaar te beleiden. Dit leidde op grote schaal tot schuilkerken: kerken die van buitenaf niet herkenbaar waren als kerkgebouw, en ingericht waren in huizen, pakhuizen of schuren. Pas rond 1800 werden alle godsdiensten voor de wet gelijkgesteld, en werden schuilkerken overbodig.

Hoofdfoto (bewerkt): Johan Bakker, CC BY-SA 4.0. Foto 1912 en foto rampgebied: Stadsarchief Rotterdam, herkomst onbekend. Luchtfoto 1925: Stadsarchief Rotterdam, public domain. Foto orgel (bewerkt): Rotterdamer, CC BY-SA 4.0. Foto interieur (bewerkt): Rotterdamer, CC BY-SA 4.0. Foto vanaf het Depot (bijgesneden): Hans Splinter, CC BY-SA 2.0.

Depot Boijmans Van Beuningen

Een levend kunstwerk op zich

Het Depot Boijmans Van Beuningen is een architectonisch spektakel. Dit gebouw is het eerste kunstdepot ter wereld dat volledig toegankelijk is voor het publiek. De noodzaak voor de bouw ontstond doordat de kelders van het aangrenzende Museum Boijmans Van Beuningen niet meer optimaal waren voor het behoud van de kunstwerken. Er was wateroverlast en tevens chronisch ruimtegebrek.
Het gebouw wordt ook wel ‘De Pot’ genoemd.
Architect Winy Maas ontwierp een uitnodigende 'spiegelende kom', die bijna opgaat in de omgeving. Het gebouw met zeven verdiepingen zou een opslagplaats worden voor de ruim 151.000 kunstwerken, maar het zou ook opengesteld worden voor bezoekers; iets wat wereldwijd uniek is.

Een van de meest complexe onderdelen van de bouw was de montage van de 1.664 spiegelende panelen. Omdat de kom naar boven toe steeds breder uitloopt, moest elk paneel exact de juiste bolling hebben om een vloeiende reflectie zonder vervormingen te garanderen.
Het Depot is geen museum, maar een kunstopslag die je kunt bezoeken.
Een ander bijzonder detail is het bos op het dak, bestaande uit 75 meerstammige berken. Om deze bomen op 39 meter hoogte te laten overleven, werd er een innovatief bewateringssysteem ontworpen, en werden de bomen jarenlang 'getraind' om bestand te zijn tegen de harde wind op het dak.

Het resultaat is een dynamisch bouwwerk dat een kunstwerk op zich is, en er nooit hetzelfde uitziet.

*Het Depot is dinsdag t/m zondag van 11:00 - 17:00 te bezoeken, maar het reserveren van een tijdslot is noodzakelijk. Dat kun je hier doen.

De berken op het dakterras.
  • Weetje
🖼️ De kunstwerken zijn opgeslagen in veertien ruimten met vijf verschillende klimatologische omstandigheden. Voor metalen voorwerpen is er een extra droge ruimte, voor het behoud van foto en filmmateriaal is er een koud klimaat in een donkere omgeving. Ook zijn er vier restauratieateliers in het gebouw.

🪟 Om de privacy van patiënten van het naastliggende Erasmus MC te waarborgen zijn aan die kant een aantal platen mat gemaakt. Ook zijn enkele ruimten waar daglicht nodig is voorzien van normaal glas.

Hoofdfoto (bewerkt): d9t_Rotterdam, CC BY-SA 4.0. Foto close-up panelen: Rob Oo, CC BY-SA 4.0. Foto schilderijen 1: Ellywa, CC BY-SA 4.0. Dakterras: Nanda Sluijsmans, CC BY-SA 2.0. Foto schilderijen 2: Rob Oo, CC BY-SA 4.0. Foto aanbouw 1: René Stoute, CC BY-SA 4.0. Foto aanbouw 2: Hanno Lans, CC BY-SA 4.0. Foto trappen 1: Birte Fritsch, CC BY-SA 2.0. Foto trappen 2: Rob Oo, CC BY-SA 4.0.

⠀⠀➜⠀Route naar Villa Dijkzigt

🧭 Door het museumpark

De kortste route naar Villa Dijkzigt gaat door het Museumpark, waar Google Maps je ook langs zal sturen. Echter, je kunt hier niet overal fietsen.

Na de eerste afslag naar rechts het park in vind je een breder pad, waar je kunt fietsen mits het niet te druk is. De route door het park is wel heel mooi!

Villa Dijkzigt

Villa in het Land van Hoboken

Villa Dijkzigt is een statig neo-classicistisch herenhuis dat oorspronkelijk werd gebouwd als woonhuis voor de familie Van Hoboken, destijds één van de machtigste families van de stad.

De villa staat aan de rand van het huidige Museumpark, dat ten tijde van de bouw het hart was van het uitgestrekte Land van Hoboken. De bouw begon in 1849 op een terrein waar voor die tijd bijna alleen polderland te vinden was.
Een luchtfoto uit 1930, van het landgoed Land van Hoboken. Bij het pijltje zie je de Paradijskerk, en rechts Villa Dijkzigt.
Nadat de laatste bewoners uit de familie Van Hoboken de villa verlieten, vestigde de Volksuniversiteit zich hier in 1928, en in 1987 werd het pand gekocht door het Natuurhistorisch Museum Rotterdam. Het originele trappenhuis en de gevels zijn nog intact, maar na meerdere verbouwingen door beide instellingen is de rest van het interieur grotendeels verdwenen.
Een ingekleurde gravure van de net gebouwde villa. De gravure is gemaakt rond 1860.
In 1995 kreeg het museum een glazen uitbreiding, wat een uitdaging was vanwege de monumentale status van de villa. Architect Erick van Egeraat had de taak om de glazen toevoeging te integreren in het oude gebouw, zonder de historische fundamenten aan te tasten. Het glazen gedeelte lijkt nu bijna naast het oude gebouw te zweven, maar maakt het museum toch compleet.

Het museum is geopend van dinsdag t/m zondag, van 11.00 - 17.00.

Vertrek je naar de volgende locatie? Neem dan het pad dat recht voor het museum omhoog de dijk op gaat, en volg daarna de navigatie naar de volgende bestemming.

Oud ontmoet nieuw.
Hoofdfoto: Wikimedia, public domain. Luchtfoto (1930) en gravure (1860): Stadsarchief Rotterdam, public domain. Foto met glasaanbouw (bewerkt): G. Lanting, CC BY-SA 4.0. Foto VU: Rijksdienst Cultureel Erfgoed, CC BY-SA 4.0. Foto trappenhuis: Bert Knottenbeld, CC BY-SA 2.0. Foto zij-aanzicht: AgainErick, CC BY-SA 4.0.

Koningin Emmaplein

Een plein voor welgestelde lieden

Het Koningin Emmaplein is een sfeervol plein, dat aan het einde van de 19e eeuw werd aangelegd. Er was behoefte aan woningen voor de groeiende klasse van rijke reders en kooplieden, die zochten naar een rustige woonomgeving buiten de drukke binnenstad.

Destijds keek men vanaf de voorkant van het plein uit over het toen nog openliggende Land van Hoboken. Vandaag de dag zijn de woningen grotendeels opgedeeld in luxe appartementen of kantoorruimtes.
Een schilderij van het net gebouwde plein, circa 1890.
Het plein is bijzonder omdat het de Tweede Wereldoorlog nagenoeg ongeschonden is doorgekomen; ook dit plein lag net buiten de brandgrens van de bombardementen in 1940. Het biedt een zeldzame inkijk in het vooroorlogse Rotterdamse stadsbeeld.

De verschillen in de geveldetails en raampartijen herinneren aan het oorspronkelijke doel: het huisvesten van welgestelde families, waarbij elke woning werd gebouwd naar de wensen van de koper. De panden hebben vrij grote verschillen, en toch heeft de architect er een zeer compleet geheel van weten te maken.
Foto gemaakt vanuit een van de panden op het plein, 1938.
Het middelste pand met de twee markante torens benadrukt het middelpunt van de halve cirkel. Zowel het benadrukken van het midden als de torens zijn typisch voor de neo-renaissancestijl. Dit pand is aanzienlijk groter en haalde recent nog het nieuws als duurste te koop staande woning van Rotterdam.
Een luchtfoto uit 1986, met zicht op de achterkant van de panden, en het uitzicht aan de voorkant.
  • Weetje
🌳 De enorme boom aan het begin van het plein is een rode beuk. De monumentale boom is aangeplant bij de bouw van het plein, rond 1890. De beuk is bijzonder; veel oude bomen in Rotterdam gaan ten onder aan het verzakken en weer ophogen van de stad. Maar deze beuk staat in de rand van de Westzeedijk, waar hij hoger en stabieler staat.

🪴 De siervaas die je in de voortuin vindt stamt ook uit 1890, en is ontworpen door de architect Berlage.

Hoofdfoto (bewerkt): W.J. Arendshorst, CC BY-SA 4.0. Schilderij, P.G. Vertin (1890): Wikimedia, public domain. Foto vanaf het plein: Stadsarchief Rotterdam, auteursrecht onbekend. Luchtfoto (bijgesneden): Stadsarchief Rotterdam, CC BY-SA 4.0. Close-up middelste pand: W.J. Arendshorst, CC BY-SA 4.0.

De Zalmhaven

Wonen op eenzame hoogte

De Zalmhaven was vroeger de naam van een haven op deze plek. Nu heeft dit complex van drie woontorens deze naam gekregen. Met een hoogte van 215 meter is de hoge toren op dit moment het hoogste gebouw van Nederland!

Het complex staat in het historische Scheepvaartkwartier, op een plek waar ooit scheepswerven en houtopslagplaatsen de Zalmhaven domineerden. Deze haven werd in 1991 gedempt voor de aanleg van de Erasmusbrug.
De Zalmhaven in het jaar 1899.
De bouw duurde van 2018 tot 2022. De hoogste toren is een ontwerp van Diederik Dam, die zich liet inspireren door de klassieke wolkenkrabbers uit het New York van de jaren dertig. De bouw van deze toren was een technisch hoogstandje, en een wereldprimeur; het is namelijk het hoogste prefab-betonnen gebouw ter wereld.
Een luchtfoto uit 1988, met de oude Zalmhaven links in het midden.
Om de enorme hoogte veilig en efficiënt te bereiken, werd gebruikgemaakt van een 'hijsloods'. Deze enorme constructie klom wekelijks een verdieping omhoog, waardoor de bouwers in een volledig geconditioneerde en windvrije ruimte konden werken. Dit minimaliseerde de overlast voor de buurt en zorgde ervoor dat er zelfs bij zware storm kon worden doorgewerkt. In de transparante top van de toren bevindt zich nu een panoramisch restaurant.
De torens in aanbouw, met de hijsloods bovenin de hoogste toren.
Hoofdfoto (bewerkt): Ymblanter, CC BY-SA 4.0. Foto 1899: Stadsarchief Rotterdam, public domain. Luchtfoto (bewerkt): Stadsarchief Rotterdam, CC BY-SA 4.0. Torens in aanbouw: Jason Boon, CC BY-SA 4.0. Model: Wikimedia, public domain. Torens van onder: Rob Oo, CC BY-SA 2.0. Vergezicht: Ymblanter, CC BY-SA 4.0.

⠀⠀➜⠀Kortere route?

🧭 Kortere route?

We hebben nu de helft van de locaties gehad, en ongeveer 4 van de 10 km afgelegd. Wil je de route inkorten, dan kun je er nu voor kiezen om de groene route te volgen. De Erasmusbrug, de Rotterdam en de Hef kun je in dat geval vanaf de Boompjeskade bekijken, of overslaan.

Volg je de kortere route, dan is onze volgende bestemming het Witte Huis. Volg je de volledige route, swipe dan gewoon verder.

Erasmusbrug

De Zwaan van Rotterdam

De Erasmusbrug, door Rotterdammers liefkozend 'De Zwaan' genoemd, is veel meer dan alleen een verbinding tussen twee oevers; het is het stalen symbool van de Rotterdamse veerkracht. Voordat deze brug in 1996 werd voltooid, was de oversteek naar de Kop van Zuid voor velen een flinke reis naar een verlaten industriegebied.
De brug in aanbouw.
Terwijl je over de brug wandelt, ruik je de karakteristieke, zilte geur van de Maas en hoor je het zingen van de wind tussen de 40 stalen kabels; een geluid dat doet denken aan een reusachtig snaarinstrument. De asymmetrische pylon van 139 meter hoog steekt als een trotse nek boven het water uit.

De bouw was een weg vol uitdagingen. Kort na de opening in 1996 bleek de brug een onverwacht 'gevoel voor ritme' te hebben; bij een specifieke combinatie van wind en lichte regen begonnen de kabels gevaarlijk te trillen. Er werden met spoed hydraulische dempers geïnstalleerd om het gevaar te bezweren.
Een bouwvakker gebruikt een tijdelijke lift tijdens de aanbouw. Met zicht op de 40 kabels.
De brug herbergt aan de zuidkant de grootste en zwaarste basculebrug van West-Europa. Deze enorme klep zorgt ervoor dat zelfs de grootste zeeschepen hun weg naar de stad kunnen vinden.

Waar vroeger de arbeiders uit de havens afhankelijk waren van trage veerboten, ben je nu in een oogwenk aan de overkant.
De basculebrug.
  • Weetje
Het ontwerpen van de brug heeft tot flink wat onenigheid geleid. 😬 Maarten Struijs, architect van Gemeentewerken, ontwierp een simpele, functionele brug. Maar Riek Bakker van Stadsontwikkeling wilde een icoon voor de stad, en gaf o.a. Ben van Berkel opdracht om een nieuw ontwerp maken.

De ruzie haalde de landelijke pers, waarbij Struijs het ontwerp van Van Berkel zelfs een slap aftreksel noemde van de Spaanse Alamillobrug. 👀 Nadat dit in de krant verscheen, stuurden enthousiaste burgers en architecten massaal ongevraagd hun eigen ontwerpen naar het stadhuis. 😅 Uiteindelijk stemde zo’n driekwart van de gemeenteraad voor de brug van Van Berkel.

Hoofdfoto (bewerkt): Fychu, CC BY-SA 2.0. Luchtfoto aanbouw: Stadsarchief Rotterdam, CC BY-SA 4.0. Foto bouwlift: Stadsarchief Rotterdam, CC BY-SA 4.0. Foto basculebrug: Pedemann, CC BY-SA 4.0. Foto aanbouw: Stadsarchief Rotterdam, CC BY-SA 4.0. Foto kabels: Maurice, CC BY-SA 2.0. Luchtfoto: Rijkswaterstaat, CC BY.

De Rotterdam

De verticale stad aan de skyline

De locatie voor de Rotterdam is ingesteld op de brug, omdat je hier het beste zicht hebt op het gebouw.

De Rotterdam, ook wel bekend als de 'verticale stad', is een overweldigende verschijning op de Wilhelminapier. Dit kolossale bouwwerk werd tussen 2009 en 2013 gerealiseerd door het architectenbureau van Rem Koolhaas. De naam is een eerbetoon aan het beroemde stoomschip het ss Rotterdam van de Holland-Amerika Lijn, dat decennialang vanaf precies deze plek naar New York vertrok.
Het ss Rotterdam rond 1960. Sinds 2008 ligt het schip als drijvende attractie in de Maashaven.
Waar vroeger tienduizenden landverhuizers hun geluk overzee zochten, vind je nu een hypermodern complex dat wonen, werken en ontspannen combineert op een oppervlakte van maar liefst 160.000 vierkante meter.

De bouw was een enorme gok, omdat de eerste paal de grond in ging midden in de wereldwijde financiële crisis. Veel critici vreesden dat zo’n enorm gebouw nooit gevuld zou raken, maar de ambitie van de stad won het van de twijfel.
De torens in aanbouw.
Het gebouw is een technisch meesterwerk; drie torens van 150 meter hoog staan op een gezamenlijke plint van zes verdiepingen. Om de gebouwen stabiel te krijgen, zijn de blokken van de torens ten opzichte van elkaar verschoven. Dit zorgt niet alleen voor een dynamisch silhouet dat vanuit elke hoek van de stad anders oogt, maar helpt ook om de windval te breken.

In de torens vind je nu onder andere het NH Hotel, luxe appartementen en kantoren van de gemeente.
De plek waar vroeger het ss Rotterdam aanmeerde, is tegenwoordig de locatie van de Cruise Terminal Rotterdam.
Hoofdfoto (bewerkt): P. Hughes, CC BY-SA 4.0. Foto ss Rotterdam: Wikimedia, public domain. Torens in aanbouw: Racingfreak, CC BY-SA 3.0. Foto met cruiseschip: Frans Berkelaar, CC BY-SA 2.0. Gebouw van onderen gezien: Ben Bender, CC BY-SA 3.0. Torens bij nacht: jhut1995, CC BY-SA 3.0.

De Hef

De brug die altijd open staat

De Koningshavenbrug, beter bekend als De Hef, is een ijzeren reus die ons herinnert aan de industriële geschiedenis van de 20e eeuw. Deze imposante liftbrug werd tussen 1925 en 1927 gebouwd ter vervanging van een eerdere draaibrug uit 1877.

Die oude brug was een enorme flessenhals voor de scheepvaart; als de brug dicht was, blokkeerde hij de doorgang voor schepen en als hij open was, stonden de treinen stil. Architect Pieter Joosting ontwierp daarom een liftbrug waarbij het middendeel, het val, verticaal omhoog kon zoeven om de grootste schepen door te laten.
De Hef in aanbouw in 1926.
De bouw van de brug was geen simpele klus, aangezien het beweegbare deel (het val) van 560 ton met uiterste precisie tussen de twee heftorens van 60 meter hoog moest passen. Maar de brug was een succes: twee enorme contragewichten brachten het loodzware val in balans, en in één minuut kon het omhoog worden gehesen.

Tijdens het bombardement in 1940 werd de brug zwaar getroffen, maar de Rotterdammers lapten hun geliefde brug snel weer op. Sinds 1993 rijden er geen treinen meer over de brug door de komst van de Willemsspoortunnel, maar De Hef mocht blijven, en werd in 2000 een rijksmonument.
De controlekamer van de brug.
Recentelijk haalde de brug de wereldpers, toen er sprake van was het eventueel demonteren van het middendeel omdat het luxe jacht van Jeff Bezos er anders niet door paste. De storm van protest die daarop volgde, bewees dat deze brug diep in het hart van de bewoners zit. Er werd gedreigd met het bekogelen van de jacht met rotte eieren, en de actie werd afgeblazen.

Deze brug is niet meer in gebruik, maar hij is voor de Rotterdammers van onschatbare waarde.
Een trein raast over de brug in 1988, vijf jaar voor de brug definitief omhoog zou gaan.

Hoofdfoto (bewerkt): elm3r, CC BY-SA 2.0. De Hef in aanbouw: Stadsarchief Rotterdam, public domain. Controlekamer: Michiel Nederlof, CC BY-SA 3.0. De Hef met trein: Aad Boer, CC BY-SA 4.0. De Hef open en dicht (zwart-wit foto’s): Stadsarchief Rotterdam, CC-0. Bruggen vanuit de lucht: Rijkswaterstaat, CC BY-SA. Spoor: Mb90, CC BY-SA 3.0.

Het Witte Huis

Europa's eerste wolkenkrabber

Toen het Witte Huis in 1898 werd voltooid, gold het met zijn 43 meter als de eerste echte wolkenkrabber van Europa. Het was een ongekend ambitieus project van de Gebroeders Gerritsen, die een kantoorpand van Amerikaanse proporties voor ogen hadden.
Het Witte Huis in aanbouw in 1897.
Veel Rotterdammers waren sceptisch, en vreesden dat de drassige bodem het enorme gewicht van de tien verdiepingen niet zou kunnen dragen. Om dit te voorkomen werd het pand op een indrukwekkend fundament van maar liefst 1.000 heipalen geplaatst.

Het gebouw valt direct op door de glanzende witte glazuurstenen waaraan het zijn naam dankt. In tegenstelling tot veel Amerikaanse wolkenkrabbers uit die tijd, die een stalen skelet gebruikten, heeft het Witte Huis dikke, dragende bakstenen muren. Er werden echter wel ijzeren balken en beton toegepast om het geheel voor die tijd zeer brandveilig te maken.
Hetzelfde aanzicht, circa 1905.
Deze robuuste constructie bleek cruciaal in mei 1940. Terwijl de omgeving door het bombardement en de daaropvolgende vuurzee werd weggevaagd, bleef het Witte Huis overeind staan.

Vandaag de dag herbergt het monumentale pand diverse kantoren en kun je op de begane grond genieten van een drankje in het grand café. Het gebouw herinnert je eraan dat Rotterdam al lang voor de moderne hoogbouw de ambitie had om de hemel te bestormen.
1940: het Witte Huis staat nog volledig overeind in een zee van verwoesting.
  • Weetje
De littekens van de felle oorlogsstrijd bij de Maasbruggen zijn nog altijd te zien als je goed naar dit pand kijkt. Je vindt hier nog altijd kogelgaten in de muren, en hoewel de meeste beschadigingen zijn weggewerkt, zie je aan de Wijnhavenkant nog de sporen van een inslag (helemaal links, in het grijze steen).

Hoofdfoto (bewerkt): Frans Berkelaar, CC BY-SA 4.0. Het pand in aanbouw: Stadsarchief Rotterdam, CC BY-SA. Het pand in 1905: Wikimedia, public domain. Foto 1940: Stadsarchief Rotterdam, public domain. Witte huis uit de verte: Frans Berkelaar, CC BY-SA 2.0. Close-up gevel (bewerkt) en Close-up hoektoren: Arjandb, CC BY-SA 3.0. Het pand vanuit de hoek: Fred Romero, CC BY-SA 2.0.

⠀⠀➜⠀Naar de Kubuswoningen

🧭 Naar de Kubuswoningen

Google Maps begrijpt niet helemaal hoe het zit met de paden in en om de Kubuswoningen (snappen we 😅). Je kunt navigeren naar de locatie die we bij de Kubuswoningen hebben ingesteld, en vanaf hier kun je de Slepersvest inlopen, waar je je fiets neer kunt zetten.

Loop je naar het water, dan vind je hier een pad omhoog.

Kubuswoningen

Het Blaakse Bos

De Kubuswoningen, ook wel bekend als het Blaakse Bos, werden ontworpen door architect Piet Blom. Ze waren bedoeld om een fysieke en sociale brug te slaan over de drukke verkeersader van de Blaak. Het idee achter de woningen is poëtisch: elke kubus stelt een boom voor, en samen vormen ze een bos.

Voordat dit 'bos' verrees, was de plek na het bombardement van 1940 jarenlang een gapend gat in de stad. De kubuswoningen zouden evenwicht brengen naast de massale gebouwen die na de oorlog de stad vulden.
De woningen in aanbouw.
De bouw was een technisch en financieel hoofdpijndossier. Het was een enorme uitdaging om de 38 woningen onder een hoek van 45 graden op zeshoekige kolommen te plaatsen. Omdat geen enkele muur in de kubus recht staat, moesten vrijwel alle meubels en installaties op maat worden gemaakt.

Er werd getwijfeld of mensen wel in zulke 'gekantelde' huizen wilden wonen, wat de financiering bemoeilijkte. Maar het plan werd goedgekeurd, en met succes uitgevoerd.
Het complex verbindt de stadsdelen aan weerszijden van de drukke Blaak.
Het 'bos' werd een soort dorp, bijna zwevend boven de drukke weg die eerder de stad verdeelde. De woningen worden vandaag de dag nog steeds particulier bewoond, al is een deel getransformeerd tot hostel en museumwoning. De woningen hebben bewezen dat architectuur niet altijd logisch hoeft te zijn om perfect in een stad te passen.

*Je kunt één van de kubussen van binnen bekijken: de Kijk-kubus. Deze is 7 dagen per week geopend van 11.00 uur tot 17.00 uur.

Een groot voordeel van de woningen is het licht dat door de hoekramen naar binnen komt.
  • Weetje
De Kubuswoningen in Rotterdam zijn niet het eerste project van Piet Blom met dit ontwerp. In de jaren ’70 werden de kubussen al gebouwd in Helmond. In dit leuke filmpje uit 1976 is heel duidelijk te zien hoe slim het ontwerp in elkaar zit (vinden wij, ten minste 🤭).

Hoofdfoto (bewerkt): .Martin., CC BY-SA 2.0. Woningen in aanbouw: Stadsarchief Rotterdam, CC BY-SA. Woningen over de Blaak: Ttzavaras, CC BY-SA 3.0. Dakramen: Wikimedia, public domain. Woningen van veraf: Hanselpedia, CC BY-SA 3.0. Interieur 1: Oleg Yunakov, CC BY-SA 4.0. Interieur 2 (trap): Zairon, CC BY-SA 4.0. Kubussen met lucht (bewerkt): Heush, CC BY-SA 3.0. Kubuswoningen Helmond: Ymblanter, CC BY-SA 4.0.

Markthal

Een dak van appartementen

De iconische Markthal opende in 2014 haar deuren op de plek waar Rotterdam ooit ontstond: de Rotte. De gemeente wilde een overdekte markt combineren met woningen, mede door strengere Europese regels voor de verkoop van verswaren in de buitenlucht.

Architect Winy Maas kwam met een gedurfd ontwerp: een enorme boog van appartementen die een markthal creëert. Dit idee was uniek.
De visie van Winy Maas: appartementen als dak voor de markthal.
Het vijfjarige bouwplan was technisch uitdagend. Onder de Markthal zou een parkeergarage komen, en de bouw begon dan ook met het uitgraven van een enorme bouwkuip terwijl het grondwater moest worden beheerst.

Een andere uitdaging was de constructie van de glazen gevels. Deze enorme wanden van glas hangen in een netwerk van staalkabels, vergelijkbaar met een tennisracket, waardoor ze flexibel genoeg zijn om zware stormen te weerstaan. De binnenkant van de boog wordt gesierd door het kunstwerk 'Hoorn des Overvloeds', dat met 11.000 m² (twee voetbalvelden) mogelijk het grootste kunstwerk ter wereld is.
Het raster van glaspanelen en kabels is de grootste van zijn soort in Europa.
De Markthal begon als een daverend succes, maar na enkele jaren vertrokken meerdere markthandelaren door conflicten met de eigenaar van de hal; er zouden erg strenge regels en hoge kosten zijn.

Nadat het steeds slechter ging met de markt, bloeide de hal na de pandemie gelukkig weer op. Wel vind je hierdoor tegenwoordig veel minder verse marktwaren in de hal, en aanzienlijk meer horeca-gelegenheden.

De Markthal is vrijwel elke dag van het jaar geopend. Bekijk hier de openingstijden voor feestdagen.

  • Weetje
De hal werd gebouwd op de plek waar zich ooit de nederzetting Rotta bevond. Omdat er werd verwacht dat hier nog archeologische resten in de bodem zouden zitten, werden er voor de bouw grootschalige opgravingen gedaan. Er werd inderdaad van alles gevonden, waaronder een boerderij uit de 10e eeuw. De vondsten worden permanent tentoongesteld in het trappenhuis van de parkeergarage onder de Markthal.

Hoofdfoto (bewerkt): Fred Romero, CC BY-SA 2.0. Markthal vanuit de lucht: Wikimedia, public domain. Raampanelen: Paul van de Velde, CC BY-SA 2.0. Markt binnen: Frans Berkelaar, CC BY-SA 2.0. Markthal in aanbouw: Vera de Kok, CC BY-SA 3.0. Markthal zijkant: Someone Not Awful, CC BY-SA 4.0. Markthal bij avond: Paul Arps, CC BY-SA 2.0. Archeoloog: Sander van Malssen, CC BY-SA 2.0. Foto tentoonstelling “De Tijdtrap”: Timelezz, CC BY-SA 4.0.

⠀⠀➜⠀Kortere route?

🧭 Kortere route?

We vertrekken nu vanaf de blauwe stip, en de route bevat nog vier locaties. Als je dat wilt kun je de route nu wederom inkorten door één van de volgende twee locaties over te slaan; het Schielandshuis of de Laurenskerk.

Beide opties hebben effect op de lengte van de route, en op het kaartje hieronder kun je precies zien hoeveel. Bezoek je ze het liefst allebei? Swipe dan gewoon verder!

Het Schielandshuis

Een kijkje in de 17e eeuw

Verscholen tussen de glazen reuzen van het moderne Rotterdam vind je het Schielandshuis. Dit stadspaleis werd tussen 1662 en 1665 gebouwd als het trotse hoofdkwartier van het Hoogheemraadschap van Schieland. Het doel: de macht en rijkdom van het waterschap uitstralen, en dat is gelukt.

Bijna anderhalve eeuw zou het polderbestuur hier gehuisvest zijn. In 1847 overleed Frans Boijmans, die zijn enorme kunstcollectie naliet aan de stad. Zijn collectie vormde de basis voor Museum Boijmans, dat hier in 1849 zijn deuren opende.
Een tekening uit 1695 van het recent gebouwde Schielandshuis.
Helaas werd het gebouw in 1864 vrijwel volledig in de as gelegd door een enorme brand, waarbij ook een groot deel van de kunstcollectie verloren ging. Alleen de dikke buitenmuren bleven staan.

Het pand werd herbouwd en gerestaureerd, maar voor weinig geld en niet erg netjes. Het museum werd wel heropend met de overgebleven kunststukken, aangevuld met donaties van verzamelaars en vermogende Rotterdammers.
Het straatbeeld een eeuw later, rond het jaar 1800.
Bij de bombardementen in 1940 bleef het Schielandshuis als één van de weinige gebouwen gespaard, maar het liep wel flinke schade op. In 1981 volgde een grondige restauratie om de 17e-eeuwse grandeur te herstellen, waardoor het een zeldzaam kijkje biedt in de bouwkunst van de Gouden Eeuw.

Tegenwoordig doet het gebouw dienst als een multifunctioneel pand waar verschillende Rotterdamse organisaties gevestigd zijn.
Nog een eeuw later, rond het jaar 1890.
  • Weetje
Het gebouw was zo imposant, dat hooggeplaatste personen die Rotterdam bezochten hier verbleven. Napoleon Bonaparte verbleef hier drie dagen in 1811, al schijnt hij flink te hebben geklaagd over de tocht in de grote zalen.

Enkele jaren later bracht Tsaar Alexander I van Rusland een bezoek aan het Schielandshuis, maar hij weigerde de kamer te betreden waar Napoleon had geslapen. 🤭

Hoofdfoto (bewerkt): MatteoNL97, CC BY-SA 4.0. Het pand in 1695 (J. de Vou): Museum Rotterdam, CC BY-SA 3.0. Het pand rond 1800 (schilder onbekend): Museum Rotterdam, CC BY-SA 3.0. Foto 1890: Wikimedia, public domain. Tekening doorsnede: Rijksdienst Cultureel Erfgoed, CC BY-SA 4.0. Sierplafond: Tukka, CC BY-SA 4.0. Foto van het pand nu: GraphyArchy, CC BY-SA 4.0.

Laurenskerk

Standvastige middeleeuwse reus

De Grote Kerk of Sint-Laurenskerk is het enige tastbare bewijs van de middeleeuwse ziel van Rotterdam. Terwijl je voor de zware deuren staat, voel je het enorme gewicht van de geschiedenis; dit is het enige middeleeuwse gebouw in het stadscentrum dat de verwoestende vuurzee van 1940 heeft overleefd - al stonden alleen de buitenmuren nog.
Een uitsnede van een kaart uit 1626, waarop de kerk nog te zien is met een spits. Deze werd in 1645 afgebroken vanwege bouwvalligheid, en sindsdien heeft de kerk een stompe toren.
In 1449 werd de eerste steen gelegd voor dit laatgotische bouwwerk, maar de drassige bodem zorgde direct voor grote complicaties. De toren begon al tijdens de constructie gevaarlijk te verzakken, waardoor bouwmeesters gedwongen waren de fundering te verzwaren en de bouwstijl aan te passen. Het resultaat is een robuuste verschijning die eeuwenlang het hoogste punt van de stad was.
De kerk rond 1695.
Het meest emotionele hoofdstuk uit de geschiedenis van de kerk begon na het bombardement. Terwijl de omgeving was weggevaagd, bleef de zwartgeblakerde ruïne van de Laurenskerk als een eenzame wachter overeind staan. In 1952 begon een restauratie die maar liefst zestien jaar zou duren.

Tegenwoordig doet de kerk dienst als een levendig centrum voor cultuur en bezinning. De Laurenskerk is een symbool van Rotterdamse veerkracht; een gebouw dat weigerde te buigen voor het noodlot.
Een foto uit 1950. Maar liefst 12 jaar heeft de kerk er na de bombardementen zo bij gestaan.
Na lang beraad werd besloten de kerk met hart en ziel te restaureren, met zoveel mogelijk originele onderdelen. Alle houten interieurstukken waren verwoest, maar de overgebleven brokstukken zijn met veel geduld en vakwerk weer in elkaar gezet en hersteld, zoals de praalgraven en het koperen koorhek.
Hoofdfoto: Flickr (Warren LeMay), public domain. Uitsnede kaart (1626): Stadsarchief Rotterdam, public domain. Prent 1695 (Johannes de Vou): Museum Rotterdam, CC BY-SA 3.0. Kerk na de bombardementen: Rijksdienst Cultureel Erfgoed, CC BY-SA 4.0. Foto restauraties, schilderij interieur 1660 (Anthonie de Lorme), schilderij 1840 (Cornelis Springer): Wikimedia, public domain. Foto 1926: Rijksdienst Cultureel Erfgoed, CC BY-SA 4.0. Interieur nu: Johan Bakker, CC BY-SA 4.0.

Timmerhuis

Zwevende wolk van glas

Het Timmerhuis is een fascinerende versmelting van naoorlogse soberheid en futuristische 'pixel-architectuur'. Het complex staat op een historische plek waar voorheen het Stadstimmerhuis gevestigd was; de plek van waaruit de wederopbouw van de stad na het bombardement werd gecoördineerd.

Terwijl het oorspronkelijke pand uit 1953 behouden bleef, verrees er in 2015 een spectaculair nieuw gedeelte boven en naast het oude gebouw.
Het oude Stadstimmerhuis in 1955.
Dit ontwerp van Reinier de Graaf bestaat uit honderden modulaire glazen eenheden, door de architect zelf omschreven als een 'informele wolk van staal en glas'. Het doel was om een 'stad in de stad' te bouwen, waar wonen, werken en cultuur samenkomen. Vandaag de dag biedt het gebouw met name onderdak aan appartementen en gemeentelijke kantoren.
Een grafische weergave van het ontwerp. Hier is duidelijk te zien hoe het nieuwe ontwerp geïntegreerd is met het oude gebouw.
De bouw had flinke technische uitdagingen. Om het gewicht van de enorme staalconstructie te dragen zonder het oorspronkelijke monument te belasten, rust de nieuwbouw op slechts twee massieve stalen kernen, die moesten worden geïntegreerd met de oude fundering.

Maar het doel was ook om het duurzaamste gebouw van Nederland te realiseren, en dat is gelukt! Dankzij de trapsgewijze vorm zijn er overal daktuinen en terrassen ontstaan, waardoor het gebouw een groen accent geeft aan de stenige omgeving.
Het gebouw lijkt inderdaad op een wolk die boven de rest van het gebouw zweeft. Dankzij de trapsgewijze vorm zijn er overal daktuinen en terrassen ontstaan, waardoor het gebouw een groen accent geeft aan de stenige omgeving.
Twee keer hetzelfde aanzicht vanuit de Stadhuisstraat; links de oude situatie, rechts de huidige. De glazen constructie verving het deel van het oude gebouw dat hier links nog te zien is.
  • Weetje
Het Timmerhuis werd in 2015 uitgeroepen tot het (op dat moment) meest duurzame gebouw van Nederland. Hier is dan ook hard voor gewerkt!

🪟 Het nieuwe gedeelte is volledig ingepakt in driedubbele beglazing.

🌡️ Diep in de bodem onder het gebouw bevindt zich een Warmte-Koudeopslag.

💡 De enorme hoeveelheid glas verlaagt de noodzaak voor het gebruik van kunstlicht.

🚗 Voor de bewoners zijn er vier deelauto’s beschikbaar gesteld, waarvan er drie elektrisch zijn. 🔌

☀️ Zonnepanelen op het dak wekken stroom op, die wordt opgeslagen in speciale accu’s in het gebouw. 🔋

🌱 Er is veel aandacht voor biodiversiteit: de groene daken vangen regenwater op, en er zijn speciale vleermuiskasten in de gevel verwerkt. 🦇

Hoofdfoto: Stadsarchief Rotterdam, CC-0. Foto 1955: Stadsarchief Rotterdam, CC BY-SA 4.0. Grafische weergave: Rob Noordhoek MR, CC BY-SA 4.0. Foto vanuit de lucht: GraphyArchy, CC BY-SA 4.0. Vergelijking vroeger en nu; vroeger (bewerkt): Stadsarchief Rotterdam, CC BY-SA 4.0, nu: Wikimedia, public domain. Foto onderaan: Wikimedia, public domain.

Stadhuis

Een stadspaleis voor een wereldhaven

Het Stadhuis aan de Coolsingel is gebouwd tussen 1914 en 1920. Dit paleisachtige bouwwerk verrees in een tijd dat Rotterdam uit zijn voegen groeide als wereldhaven. Het oude stadhuis was te klein en te bescheiden geworden voor de moderne ambities van de stad. Het ontwerp van architect Henri Evers werd uitgekozen, al was er destijds ook felle kritiek op zijn 'ouderwetse' ontwerp.
Ambtenaren aan het werk rond 1920.
Er kwam een stadsboulevard op deze plek, met naast het stadhuis andere statige gebouwen, waaronder het Postgebouw. De beruchte Zandstraatbuurt die zich hier bevond, waar zo'n 2400 mensen woonden, moest hiervoor worden gesloopt.

De bouw was een gigantische onderneming waarbij enorme hoeveelheden natuursteen werden aangevoerd, een schril contrast met de bakstenen stad die Rotterdam was.
De statige stadsboulevard in 1935. Een prachtige foto van een prachtig stadscentrum dat niet lang hierna volledig verwoest zou worden.
Ook het stadhuis bleef bij de bombardementen als één van de weinige gebouwen fier overeind staan. De hitte was zo intens dat de zandstenen gevels zwart blakerden en de ruiten sprongen, maar de robuuste constructie hield stand. Vandaag de dag is het nog steeds het bestuurlijke hart van de stad en een geliefde trouwlocatie.
Burgemeester Wytema geeft een toespraak vanaf het balkon in 1926.
  • Weetje
Het Stadhuis heeft een prachtige binnentuin! Tijdens de openingstijden van het Stadhuis kun je de tuin gratis bezoeken:

Maandag t/m donderdag: geopend van 9.00 tot 17.00 uur.
Vrijdag: van 9.00 tot 20.00 uur.
Gesloten in het weekend en op feestdagen.

Hoofdfoto (bewerkt): F. Eveleens, CC BY-SA 3.0. Foto ambtenaren: Stadsarchief Rotterdam, CC-0. Luchtfoto 1935: Collectie: NIMH, CC BY-SA. Burgemeester: Stadsarchief Rotterdam, auteursrecht onbekend. Foto interieur: G. Lanting, CC BY-SA 3.0. Foto gevel: Fred Romero, CC BY-SA 2.0. Binnentuin: Fred Romero, CC BY-SA 2.0.

⠀⠀➜⠀Einde

Je hebt de route voltooid!

Namens het team van Loculy: bedankt dat je met ons op pad bent gegaan. We hopen dat je hebt genoten van de verhalen en geheimen van de stad.

Mocht je nog vragen hebben of iets willen delen over je ervaring, dan kun je altijd contact opnemen met Wouter: ‪+31 646142923‬‬.

Help ons groeien met jouw ervaring!
Als klein team met een grote passie voor steden, helpt jouw ervaring ons enorm om te groeien en nog mooiere routes te maken. Zou je een paar minuten willen nemen om een review achter te laten? Dat zouden we fantastisch vinden.

Nogmaals bedankt en hopelijk tot ziens in een andere stad!

Groeten, Team Loculy